Van boom tot eindproduct: fase 1

“Inzet op kwaliteit, want van een kromme boom maak je geen rechte plank.”

 

Landgoed Twickel: een eeuwenoud landschap

Midden in Twente ligt al 650 jaar één van de mooiste landgoederen van Nederland: landgoed Twickel. Het statige kasteel wordt nog steeds bewoond en vormt het hart van een prachtig landschapspark. Er omheen bevindt zich 4500 hectare aan afwisselend landschap van eeuwenoude bossen, bijzondere natte heideterreinen en landbouwgrond. Er komt heel wat kijken bij het runnen van zo’n groot landgoed. Eén van de terreinbeheerders is Jasper de Groot. In de volksmond wordt hij ook wel de ‘bosbaas’ genoemd. Jasper verkoopt met enige regelmaat bomen van het landgoed aan de Houtzagerij Twickel. Dit hout wordt onder andere gebruikt voor prachtige tafels en gebinten. Maar er gaan heel wat fasen aan vooraf voordat het uiteindelijke eindproduct aan de klant wordt geleverd. De eerste fase is natuurlijk de boom zelf. En wie kan ons daar nu meer over vertellen dan Jasper? Tijd dus voor een bezoekje aan de rentmeesterij van Landgoed Twickel.

Terreinbeheer

“Simpel gezegd is de zorg voor alles wat leeft op het landgoed de taak van de afdeling terreinbeheer. Dan gaat het natuurlijk over het onderhoud van bossen en natuurterreinen. Zo controleren wij oude bomen op dood hout, onderhouden we houtwallen,- singels of en leggen nieuwe landschapselementen aan ”, begint Jasper zijn verhaal. “Bij landgoed Twickel werken wij met drie terreinbeheerders, want het is een behoorlijk groot gebied. Wij vormen de koppeling tussen beleid en uitvoering. De bosploeg in Delden bestaat uit vijf medewerkers. Grotere klussen zoals grond-, weg en waterbouw en de reguliere houtoogst besteden wij uit. Zelf voeren wij de kleinere werkzaamheden uit. Maar de zomereiken en Douglassen worden door onze eigen bosploeg gezaagd, want dat vinden ze hartstikke leuk om te doen en draagt bij aan hun vakmanschap.”

Doel

“Sinds 2018 werk ik bij Landgoed Twickel. Ik heb de hbo-opleiding Bos en natuurbeheer in Velp gevolgd en ben daarna vijf jaar werkzaam geweest voor een grote houthandel. Dat was een commerciële baan waarbij ik het hout van diverse boswachters kocht en zorgde dat dit gezaagd werd. Vervolgens regelde ik het transport en verkoop aan diverse zagerijen. Daar heb ik veel geleerd, maar het beheerderswerk ligt veel meer in mijn straatje. Tijdens mijn studie was het al mijn doel om ooit voor Twickel te mogen werken, want het is zo’n divers landgoed. De eerste jaren was ik beheerder van het landgoed ten zuiden van het Twentekanaal, dus rondom Bentelo, Beckum en Oele, maar ook in de kop van Overijssel Brecklenkamp en zelfs in Duitsland, Lage. De laatste twee jaar beheer ik het gebied ten noorden van het Twentekanaal, dus vooral rondom Delden, het kasteel, richting Bornerbroek, Borne en Hengelo. Het beheer van de kasteeltuin valt niet onder mijn hoede, dat is echt een vak apart,” legt Jasper uit.

Beheerplan

“Wij hebben een beheerplan voor het hele landgoed. Hierbij staan behoud, ontwikkeling en verduurzaming centraal. Vanzelfsprekend zijn er enkele kaders en weten wij waar de knelpunten liggen. Zo hebben wij het landgoed opgedeeld in zes taartpunten, waarbij we één keer in de zes jaar terugkomen in hetzelfde vak. Daardoor heeft elk bosvak vijf jaar rust”, licht Jasper toe. “Wij bespreken samen wat er geoogst kan worden. Waarbij we ons altijd focussen op wat we willen bewaren, dus niet op de bomen die eruit moeten. Daarnaast zetten we steevast in op kwaliteit, want van een kromme boom ga je geen rechte plank maken. Dat houdt in dat we kritisch bekijken waar we moeten snoeien en dat we al vroeg selecteren. Hierbij wil ik benadrukken dat ik zo’n dag tot anderhalve dag per week besteed aan bosbeheer, want de overige werkdagen houd ik mij bezig met landbouw, recreatieve zaken en interne- en externe overleggen.”

 

Eerste keuze

“Ik heb gedurende het jaar contact met Arnout, Fons en Joris van Houtzagerij Twickel. Toevallig maak ik volgende week met Arnout een rondje langs de gekapte bomen, zodat hij kan beslissen welke ze willen kopen. De eerste verkoopkeuze is altijd voor de Houtzagerij Twickel. Maar het is absoluut niet zo dat zij voor een dubbeltje op de eerste rang zitten. We spreken een marktconforme prijs af, zodat er opbrengt is voor zowel de afdeling terreinbeheer als de Houtzagerij. De kosten en opbrengsten vallen hierbij op de juiste afdeling. Voorheen wilde de Houtzagerij alleen maar A-kwaliteit, maar ze krijgen nu ook aanvragen van afnemers voor andere doeleinden. Dus nemen ze nu een breder assortiment bij ons af. In totaal gaat er jaarlijks zo’n 150 à 300 kuub aan hout van het landgoed naar de zagerij”, zegt Jasper. “Ter verduidelijking: wij vinden het belangrijk dat onze bomen zo optimaal mogelijk verdeeld worden. Dus regelmatig gaat de goede onderstam naar de Houtzagerij en verkopen wij het overige hout aan de profiel-, osb-, vezel- en brandhoutindustrie.

Financieel gezond

“Het is geen geheim dat wij onze gekapte bomen zo duur mogelijk willen verkopen, want als landgoed willen we verdienen aan onze inspanningen. Wij brengen daarom een enkele keer een heel mooie stam naar de rondhoutveiling, zodat we een idee hebben van de prijzen. De houtmarkt van mooi zaaghout gaat namelijk alle kanten op. En mensen vergeten nog weleens dat het hout ook nog getransporteerd en gezaagd moet worden, dus die kosten komen er ook nog bij. In Nederland heb je de rondhout veiling in Arnhem, maar wij focussen ons meer op de veilingen in Duitsland. Daar is een veel grotere markt en zijn de prijzen beter. Ons streven is namelijk om het landgoed financieel gezond te houden.”

Boekenkast of boomstamtafel

“Het is onmogelijk om elke eik te traceren, dus ik weet niet wat er allemaal van ons hout bij de zagerij Twickel is gemaakt. Natuurlijk zie ik weleens iets voorbij komen, waarbij de uitvaartkisten een recent voorbeeld zijn. Wanneer er een eik aan de Twickelerlaan wordt gekapt, hangen we meestal een briefje aan de boom, want velen willen graag een deel hiervan kopen om een boomstamtafel van te laten maken. Toevallig heb ik onlangs zelf een boekenkast gemaakt van essen van het landgoed. Ook onze salon- en eettafel heb ik zelf gemaakt van  acacia en eiken die ik bij de Houtzagerij heb laten zagen”, vertelt Jasper. ”Zo zullen er vast tig voorbeelden zijn. Misschien kunnen we mensen oproepen om een foto in te sturen van hun product gemaakt van Twickelhout.”

Persoonlijk contact

“Het bijzondere aan de functie van terreinbeheerder is het veelvuldige persoonlijke contact met de ‘gebruikers’ van het landgoed. Er wonen natuurlijk mensen in de boerderijen (met de zwart-witte luiken) die bij het landgoed horen. Zelf heb ik vooral veel overleg met boeren over de landbouwgronden. Daarnaast bezoeken er dagelijks veel mensen het landgoed om het kasteel of de molens te bekijken. En er wordt natuurlijk volop gewandeld en gefietst hier. Wij vinden het dan ook belangrijk om de bewoners, omwonenden en bezoekers te blijven informeren over onze plannen en het beleid. Zo bieden wij al tientallen jaren de mogelijkheid voor zo’n 60 gezinnen uit Delden en omstreken om brandhout bij ons te kopen. Allereerst een gezellige aangelegenheid, maar wij beschouwen deze gezinnen ook als ambassadeurs van ons beleid. De betrokkenheid van alle dorpsbewoners bij het landgoed is sowieso heel bijzonder. Met z’n allen dragen wij bij aan het doel van de Stichting Twickel: het behoud van de historische betekenis, het natuurschoon én het landschappelijk karakter!”